تاریخ ۲۴ آبان ۱۴۰۲
پاچنبری یا کلاب فوت، یک اختلال در پا است که معمولاً از زمان تولد وجود دارد. در این حالت، پاهای نوزاد پیچیده شده و عضلاتی که استخوان را به تاندون متصل میکنند، کوتاهتر از حد معمول هستند.
کلاب فوت میتواند درجههای مختلفی داشته باشد، از خفیف تا شدید. تقریباً نیمی از کودکان مبتلا به کلاب فوت، این اختلال را در هر دو پا دارند. راه رفتن برای افرادی که از پاچنبری رنج میبرند، سختتر است و به همین دلیل پزشکان توصیه میکنند که درمان این اختلال بلافاصله پس از زایمان آغاز شود. در بسیاری از موارد، پزشکان قادر به درمان پاچنبری بدون نیاز به جراحی هستند، اما در برخی موارد نیاز به جراحی نیز وجود دارد.
والدین ممکن است نگران باشند که کودک دچار پاچنبری ممکن است هرگز نتواند مانند دیگر بچهها بازی کند اما در اکثر موارد، این مشکل وجود نخواهد داشت. اگر بلافاصله پس از تولد نوزاد درمان اصلاحی شروع شود احتمالاً کودک شما بدون مشکل میتواند راه برود و بدود. درمان در هفتههای اول بعد از تولد آغاز میشود. هدف از درمان در کلینیک پا دکتر فرخانی این است که کودک بدون درد بتواند بهصورت معمولی از پاهای خود استفاده کند. گزینههای درمان شامل کشش و گچ گیری، کفش طبی و جراحی است. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو نوبت با ما تماس بگیرید.
علل
علت ایجاد اختلال کلاب فوت ناشناخته است اما ممکن است ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی تأثیرگذار باشند. عوامل خطر عبارتاند از:
- سابقه ارثی: اگر یکی از والدین یا فرزندان دیگر اختلال کلاب فوت را داشته باشد احتمال ایجاد این اختلال در کودک جدید افزایش مییابد.
- مشکلات حین تولد: در بعضی موارد، کلاب فوت میتواند با سایر اختلالات اسکلتی هنگام تولد مانند اسپینا بیفیدا مربوط باشند. اسپینا بیفیدا یک نقص جدی مادرزادی است و وقتی که بافت اطراف ناحیه نخاعیِ در حال رشد جنین بهدرستی بسته نشود، رخ میدهد.
- محیط: اگر زنی با سابقه خانوادگی پاچنبری در طول بارداری سیگار بکشد خطر ابتلا به این بیماری ممکن است دو برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری باشد. همچنین عفونت و یا استفاده از داروهای روانگردان در دوران بارداری میتواند خطر ابتلا به کلاب فوت را افزایش دهد.
- عدم وجود مایع آمنیوتیک در طول بارداری: کم بودن مایع آمنیوتیک در رحم ممکن است خطر ابتلا به کلاب فوت را افزایش دهد.
علائم
در زیر علائم مربوط به کودک دارای کلاب فوت گفتهشده است:
- قسمت بالای پا معمولاً به سمت پایین و داخل پیچیده میشود، قوس افزایش مییابد و پاشنه به سمت داخل میرود.
- ممکن است پا بهقدری شدید بپیچد که به نظر برسد کاملاً وارونه شده است.
- عضلات ساق پا معمولاً کاملاً رشدنیافتهاند.
- پای مبتلا به کلاب فوت ممکن است تا 1حدود 1 سانتیمتر کوتاهتر از پای دیگر باشد.
اگرچه برخلاف ظاهر کلاب فوت خود باعث ناراحتی یا درد نمیشود.
عوارض
اختلال پاچنبری معمولاً تا زمانی که کودک شروع به ایستادن و راه رفتن نکرده است به هیچوجه مشکلی ایجاد نمیکند. در صورت درمان کلاب فوت کودک بهطور معمول حرکت خواهد کرد. مشکلات احتمالی ایجادشده ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- حرکت: تحرک ممکن است کمی محدود شود.
- سایز کفش: پای مبتلا به کلاب فوت ممکن است تا 1 یا 2 سایز کوچکتر از سایز پا بدون مشکل باشد.
- اندازه ساق: عضلات ساق در پای آسیبدیده ممکن است همیشه از طرف دیگر کوتاهتر باشد.
بااینحال کلاب فوت اگر درمان نشود ممکن است باعث ایجاد مشکلات جدی شود. این مشکلات میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- التهاب مفصل: کودک احتمال دارد که دچار آرتریت شود.
- کاهش اعتماد به نفس: ظاهر غیرمعمول پاها ممکن است در سالهای نوجوانی فرد تصور ضعیف دربارهی بدنش داشته باشد.
- ناتوانی در عادی راه رفتن: پیچوتاب مچ پا ممکن است اجازه ندهد که کودک بتواند بهطور عادی روی پایش راه برود. برای جبران او ممکن است بر روی قسمت توپی پا، بیرون پا یا حتی در موارد شدید روی سر پا راه برود.
- مشکلات ناشی از راه رفتن غیرعادی ممکن است از رشد طبیعی ماهیچههای ساق جلوگیری کند، باعث ایجاد زخمهای در پا و موجب بیحرکتی شود.
تشخیص
به طور معمول، پزشک با نگاه کردن به شکل و موقعیت پای نوزاد، بلافاصله پس از زایمان، میتواند پاچنبری را تشخیص دهد. در برخی موارد، پزشک ممکن است از اشعه ایکس استفاده کند تا شدت مشکل را به طور کامل تشخیص دهد، اما اغلب نیازی به انجام اشعه ایکس نیست.
در برخی موارد، پاچنبری قبل از تولد و با استفاده از تست اولتراسوند، به وضوح قابل مشاهده است. اگرچه قبل از تولد نمیتوان هیچ کاری برای حل مشکل انجام داد، اما آگاهی از این مشکل میتواند والدین را برای یادگیری بیشتر درباره کلاب فوت و تماس با متخصصان مناسب مانند مشاور ژنتیک یا جراح ارتوپد آماده کند.
درمان
ازآنجاکه استخوانها، مفاصل و تاندون نوزادان بسیار انعطافپذیر هستند، درمان کلاب فوت معمولاً در اولین هفته یا دو هفته پس از تولد شروع میشود. هدف درمان بهبود ظاهر و عملکرد پا قبل از راه افتادن کودک و به امید جلوگیری از معلولیت درازمدت است. گزینههای درمان عبارتاند از:
کشش و گچ گیری
این شایعترین درمان برای پاچنبری است. پزشک:
- پا را در موقعیت صحیح قرار میدهد و سپس آن را گچ گیری میکند تا ثابت نگه دارد.
- در چند ماه اول یک یا چند بار در هفته پا را در موقعیت مناسب قرار میدهد و گچ گیری مجدد میکند.
- یک جراحی جزئی برای کشش تاندون آشیل انجام میدهد.
پس از شکلگیری حالت صحیح پا نوزاد، والدین باید با انجام یک یا چند مورد زیر آن وضعیت را حفظ کنند:
- تمرینات کششی را با کودک انجام دهند.
- اطمینان حاصل کنند که کودک تا زمانی که لازم است کفش و بریس مخصوص را بپوشد که زمان موردنیاز معمولاً به مدت سه ماه بهصورت شبانهروزی و سپس فقط شبها به مدت سه سال است.
برای اینکه این روش موفقیتآمیز باشد، والدین باید بر اساس دستورالعملهای پزشک عمل کنند تا پا به موقعیت اصلی خود بازگردد. دلیل اصلی اینکه گاهی اوقات این روش مؤثر نیست این است که بریس و کفش طبی بهطور مداوم مورداستفاده قرار نمیگیرند. در مدتی که نوزاد پاهایش در گچ است، والدین باید تغییرات رنگ یا درجه حرارت پوست را کنترل کنند، زیرا هر تغییری میتواند به معنی تنگی بیشازحد گچ باشد.
روش فرانسوی
یک روش درمانی فرانسوی شامل کشش روزانه، ورزش اصلاحی، ماساژ و استفاده از نوار غیر الاستیک برای ثابت نگهداشتن پا استفاده میشود. هدف این روش، به آرامی هدایت کردن پا به موقعیت صحیح است. در سه ماه اول، جلسات درمانی اصلی توسط یک درمانگر فیزیکی انجام میشود و بیشترین بهبود در این زمان رخ میدهد.
در این مدت، والدین آموزش میبینند تا بتوانند برخی از درمانها را در خانه انجام دهند. استفاده از نوار و پابند طبی تا دو سالگی کودک ادامه مییابد. اگر پاچنبری تنها مشکلی است که نوزاد دارد، درمان معمولاً به طور کامل موفق است. حتی در مواردی که مشکل به طور کامل اصلاح نمیشود، ظاهر و عملکرد پا بهبود قابل توجهی خواهد داشت.
کفش مناسب
بعدازاینکه فیزیوتراپ یا پزشک تشخیص دهند که پا بهطور کامل اصلاحشده است، کفش طبی مناسب را تجویز میکند. کفش پای کودک را به بیرون و در موقعیت صحیح نگه میدارد. درمانگر مقدار چرخش بیرونی را که در آن پاها در کفش نگهداشته میشوند را تعیین میکند.
جراحی
در صورتی که پاچنبری شدید باشد یا به درمانهای غیر جراحی پاسخ ندهد، ممکن است نیاز به جراحی تهاجمی بیشتر باشد. جراح ارتوپد میتواند تاندونها را تقویت کند تا بتوانند پا را در موقعیت بهتر نگه دارند. پس از جراحی پا، کودک تا دو ماه در گچ قرار خواهد گرفت و سپس برای جلوگیری از بازگشت کلاب فوت، باید برای یک یا چند سال از بریس و کفش مخصوص استفاده کند.
اگرچه با جراحی ممکن است کلاب فوت به طور کامل تصحیح نشود، اما در اکثر موارد، نوزادانی که به موقع درمان میشوند، قادر به استفاده از کفشهای عادی و داشتن زندگی عادی و فعال هستند.
پیشگیری
ازآنجا که پزشکان نمیدانند چه چیزی سبب اختلال پاچنبری میشود، والدین نمیتوانند از آن جلوگیری کنند. با این حال خانم باردار میتواند مواردی را برای محدود کردن خطر ابتلا به نقایص مادرزادی رعایت کند، ازجمله:
- پرهیز از سیگار کشیدن و یا وقت گذراندن در محیطهای پر دود.
- اجتناب از داروهایی که توسط پزشک تائید نشدهاند.
