علت و درمان ورم پا

به‌خاطر تاثیر جاذبه بر مایعات بدن، ساق‌ها و پاها بیشتر دچار تورم می‌شوند. با این حال، تجمع مایعات در بدن، تنها علت تورم پا و ساق نیست. آسیب‌ها و التهاب و تورم ناشی از آن‌ها می‌توانند باعث تجمع مایعات و در نتیجه تورم پا شوند. تورم پا باعث می‌شود که قسمت پایینی بدن بزرگ‌تر از حد طبیعی به‌نظر برسد. تورم می‌تواند باعث ایجاد مشکل و درد در راه رفتن شود و فرد احساس کند پوست پایش کشیده شده‌است. اگرچه تورم پاها همیشه یک مشکل نگران‌کننده نیست، شناخت علت آن می‌تواند از به وجود آمدن مشکلات بعدی جلوگیری کند. در درمان تورم پا بر علت تورم تمرکز می‌شود. ممکن است پزشک برای کاهش تورم، داروهای ادرار آور تجویز کند. با این حال استفاده از این داروها می‌تواند با عوارض جانبی همراه باشد. در صورتی که تورم پا به یک وضعیت جدی پزشکی ارتباط نداشته باشد باید قبل از شروع درمان دارویی از درمان خانگی برای کاهش تورم استفاده کرد.

تورم بدون درد پا مسئله‌ای مهم در افراد مسن است. شما می‌توانید برای مشاوره در خصوص تشخیص علت تورم پا به متخصصین ما در کلینیک تخصصی پا دکتر فرخانی مراجعه کنید. معمولا تورم خفیف دست و پا بدون نیاز به درمان از بین می‌رود؛ حال آنکه برخی بیماران به درمان پزشکی نیاز دارند. پزشک به بررسی پیشینه پزشکی و وضعیت جسمانی می‌پردازد و توجه ویژه‌ای به قلب، ریه‌ها، شکم، غدد لنفاوی، پاها و ساق می‌کند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با ما تماس بگیرید.

علل


اگر فرد در طی روز مدت زیادی سر پا بایستد احتمال تورم پا و ساق در او بالا خواهد بود. افزایش سن می‌تواند احتمال تورم را بالا ببرد. از دیگر علل تورم پا، ساق و قوزک می‌توان به پرواز و رانندگی طولانی اشاره کرد. برخی از شرایط ویژه‌ پزشکی می‌توانند باعث تورم پا یا قوزک شوند. این موارد عبارتند از:

  • چاقی
  • نارسایی عروق
  • بارداری
  • آرتریت روماتوئید
  • وجود لخته‌های خونی در پا
  • نارسایی قلبی
  • نارسایی کلیه
  • عفونت ریه
  • نارسایی کبد
  • تورم غدد لنفاوی یا تورمی که به علت بسته شدن سیستم لنفاوی به وجود می‌آید.
  • جراحی‌هایی که در گذشته انجام شده‌اند مانند جراحی لگن، پا، قوزک یا انگشتان

برخی داروهای خاص می‌توانند به تورم پا یا قوزک بیانجامد. این موارد عبارتند از:

داروهای ضد افسردگی از قبیل فنلزین، نورترپتیلین، آمی تریپتیلین و داروهای بلاکر کانال کلسیم که برای درمان فشار خون بالا به‌کار می‌روند مانند نیفدیپین، آملودیپین و وراپامیل و داروهای هورموتی مانند داروهای ضدبارداری، استروژن یا تستسترون، استروئید

التهاب بدن ناشی از آسیب و جراحت می‌تواند باعث تورم پا یا قوزک شود. مواردی که باعث این نوع التهاب می‌شوند عبارتنداز:

پیچ خوردگی قوزک، استئوآرتریت، نقرس، شکستگی پا، پارگی تاندون آشیل، پارگی رباط صلیبی قدامی.

علائم


ورم پا با گذشت زمان بیشتر می‌گردد و در طول روز بدتر می‌شود. ورم طولانی مدت پا باعث ایجاد حفره در پا می‌شود. هنگامی که بیمار نقطه متورم را چند ثانیه فشار دهد متوجه می‌شود که نقطه مذکور فرو می‌رود. تورم پا به مدت طولانی باعث زخم شدن پوست می‌شود. با گذشت زمان سایر علائم بیماری به وجود می‌آید. این موارد عبارتند از:

فشار خون بالا، سر درد، افزایش ادرار، تورم دست و مچ، پف کردن چشم‌ها، افزایش وزن.

عوارض


عوارض تورم پا یا قوزک عبارتند از:

  • افزایش تورم
  • قرمزی یا التهاب
  • به وجود آمدن دردهای ناگهانی
  • درد قفسه سینه که بیش از یک یا سه دقیقه طول بکشد.
  • احساس ضعف و سرگیجه
  • گیجی

چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد


  • بیمار احساس کند نفس کشیدنش کوتاه شده است.
  • بیمار احساس درد، فشار و سنگینی در قفسه سینه کند.
  • بیمار دارای بیماری قلبی یا کلیه باشد و تورم بدن او بدتر شود.
  • بیمار دارای سابقه بیماری کبد باشد و اخیرا پا یا شکم او دچار تورم شده باشد.
  • پای متورم بیمار، قرمز باشد یا هنگام دست زدن به آن داغی‌اش احساس شود.
  • بیمار تب داشته باشد.
  • بیمار باردار باشد و دچار تورم شده باشد یا آنکه تورم بدن او افزایش یابد.

تشخیص


پزشک سعی می‌کند علت تورم پا یا قوزک را پیدا کند و بدین منظور به بررسی وضعیت جسمانی بیمار می‌پردازد و از او در خصوص موارد زیر سوال می‌کند:

سابقه پزشکی بیمار، وضعیت فعلی سلامت او، زمان به وجود آمدن علائم و نشانه‌های بیماری، پایدار بودن علائم یا موقتی بودن آن‌ها، داشتن سابقه تورم پا یا زانو در گذشته، داروهایی که بیمار مصرف کرده است.

اگر دلیلی برای تورم پا وجود داشته باشد، پزشک انجام برخی آزمایشات را توصیه خواهدکرد. این آزمایشات عبارتند از:

عکسبرداری از قفسه سینه توسط اشعه ایکس، آزمایش ادرار، آزمایش عملکرد کبد، آزمایش عملکرد قلب و بررسی وضعیت دست و پا به لحاظ وجود لخته‌های خونی.

نوع آزمایشاتی که پزشک تجویز می‌کند به موارد و علائمی که ایجاد می‌شود بستگی دارد.

پیشگیری و درمان


مدیریت شرایط پزشکی

اگر بیمار دارای شرایط خاص پزشکی باشد که باعث تورم پاها شود، پزشک داروهای لازم را تجویز می‌کند و علائم او را به خوبی مدیریت می‌کند. افرادی که دچار بیماری‌های کلیوی یا نارسایی قلبی اند باید میزان مایعاتی که روزانه دریافت می‌کنند را محدود کنند.

اقدامات مهم در ورزش

از آنجایی که بیماران نمی‌توانند همیشه در طی انجام فعالیت‌های جسمانی از آسیب دیدن بدن جلوگیری کنند، گرم کردن بدن قبل از شروع ورزش می‌تواند به آن‌ها کمک کند. این اقدامات می‌تواند شامل راه رفتن یا دویدن قبل از شروع فعالیت جسمانی باشد. کفش‌ها و کفی‌های محافظ پا در ورزش کردن مفیدند. کفش‌های ورزشی مناسب به اصلاح راه رفتن و پیشگیری از آسیب‌ها کمک می‌کنند. افراد باید کفش‌هایی را انتخاب کنند که با فعالیت یا نیازهای آن‌ها مطابقت داشته باشد. بنابراین باید هنگام دویدن یا راه رفتن از کفش‌های مناسب استفاده کنند.

جوراب‌های ورزشی

در برخی موارد، جوراب‌های ورزشی می‌توانند از تورم زانو و پا جلوگیری کنند. این جوراب‌ها فشار را به ساق پا منتقل می‌کنند و به کاهش تورم پاها کمک می‌کنند. این موارد عبارتند از:

  • ترمبوز سیاهرگی
  • تورم غدد لنفاوی
  • واریسی شدن سیاهرگ‌ها
  • نارسایی سیاهرگ‌ها

باید قبل از استفاده از جوراب‌های ورزشی که پاها را فشار می‌دهند با پزشک مشورت کرد. این جوراب‌ها باید مطابق با نیاز بیمار باشند. باید در طول روز این جوراب‌ها را پوشید و هنگام رفتن به رختخواب آن‌ها را از پا درآورد.

رژیم غذایی

رژیم غذایی که حاوی مقادیر کمی سدیم باشد از تجمع مایعات در بدن جلوگیری می‌کند. فست فودها در زمره غذاهایی قرار دارند که حاوی مقادیر زیادی سدیم‌اند. کنسرو سوپ و گوشت‌های منجمد حاوی مقادیر بسیار زیادی سدیم هستند. بنابراین باید قبل از مصرف آن‌ها به دقت برچسب روی آن‌ها را مطالعه کرد.

بلند کردن پاها

از نشستن یا ایستادن به مدت طولانی خودداری کنید. هنگام پرواز، پاهای خود را بکشید و درصورت امکان گاهی بلند شوید و سرپا بیاستید. هنگام رانندگی هر یک ساعت یکبار خودرو را متوقف کنید و قدم بزنید. اگر در طول روز زیاد سر پا می‌ایستید برای جلوگیری از تورم پاها هنگام بازگشت به منزل آن‌ها را در آب گرم قرار دهید.

درمان خانگی

برای درمان تورم پا یا قوزک در منزل، نکات زیر را به‌خاطر بسپارید:

  • استراحت کنید: تا زمانی که تورم پاها از بین می‌رود یا تا زمانی که به پزشک مراجعه می‌کنید در منزل استراحت کنید.
  • یخ : به مدت 20 – 15 دقیقه از کمپرس یخ روی نقاط متورم استفاده کنید. سپس این کار را هر سه یا چهار ساعت یکبار تکرار کنید.