درمان چرخش پنجه پا به داخل (پنجه کبوتری) در کودکان

پاهای اکثر افراد مستقیم رو به جلو یا به سمت بیرون است. اما در برخی از افراد، پاها به سمت داخل است. داخل بودن پاها را انحراف پا به داخل یا پاهای کبوتری می‌نامند. انحراف پاها به داخل در بین خردسالان بسیار رایج است، و اکثر کودکان زیر دو سال در مراحل رشد طبیعی خود درصدی از انحراف پاها به داخل را دارند. در اکثر موارد، انحراف پاها به داخل بدون هیچ درمانی برطرف می‌شود. اما در برخی از کودکان، انحراف پاها به داخل به خودی خود برطرف نمی‌شود و نیاز به درمان دارد. انحراف پاها به داخل باعث لغزش و سکندری خوردن کودکان می‌شود اما درد ندارد و باعث التهاب مفاصل نمی‌شود. کودکان مبتلا به انحراف پاها به داخل، در پیدا کردن کفش مناسب با مشکل روبرو می‌شوند و برخی از کودکان متفاوت بودن را دوست ندارند.

اگر چرخش پاهای کودک شما به سمت داخل کم است، جای نگرانی نیست. اما اگر مشکل برطرف نشد و بدتر شد، با متخصصین ما در کلینیک پا دکتر فرخانی مشورت کنید. همچنین اگر فقط یکی از پاهای کودک انحراف به داخل داشت، یا دچار درد و تورم در پایین پا یا ساق پا شد، یا اگر می‌لنگید، باید به پزشک مراجعه کنید. تقریبا در تمام موارد انحراف پا به داخل، پزشکان توصیه می‌کنند "صبر کنید" زیرا پنجه کبوتری معمولا به خودی خود برطرف می‌شود. در مواردی که انحراف شدید یا متوسط باشد، پزشکان کفش‌های مخصوص، گچ، آتل و تمرینات ورزشی برای کودک تجویز می‌کند.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت در کلینیک پا دکتر فرخانی با ما تماس بگیرید.

علل


در اکثر موارد، انحراف پاها به سمت داخل در یک خانواده رخ می‌دهد و جلوگیری از آن معمولا غیرممکن است زیرا انحراف پاها به داخل در اثر یک جهش یا ناهنجاری غیرقابل کنترل ژنتیکی ایجاد می‌شود. سه عامل اصلی باعث انحراف پاها به داخل می‌شود.

متاتارسوس ادکتوس (پاهای خمیده)

اعتقاد برخی بر این است که پاهای خمیده در اثر حالت خمیده‌ی نوزاد قبل از تولد ایجاد می‌شوند. یک یا هر دو پای کودک از وسط پا به سمت داخل خمیده شده و به شکل لوبیا یا کلیه در می‌آیند. خمیدگی‌های خفیف و متوسط تا سن چهار تا شش ماهگی به خودی خود برطرف می‌شوند.

تورشن فمورال (چرخش ران)

فمور (استخوان ران) استخوانی است که از باسن تا زانو می‌رسد. در تورشن فمورال (که آنتی ورژن فمورال هم نامیده می‌شود)، فمور به سمت داخل چرخیده است و باعث انحراف زانوها و پاها به داخل شده است. تورشن فمورال در نوزادان زیاد دیده می‌شود و تا سن ده سالگی به خودی خود برطرف می‌شود. والدین معمولا اولین بار بین سن 2 تا 4 سالگی متوجه تورشن فمورال در کودکان می‌شوند. کودکان مبتلا به تورشن فمورال در چهارزانو نشستن مشکل دارند و ترجیح می‌دهند روی زانوهایشان به صورت دو زانو بنشینند.

تورشن تیبیا (چرخش استخوان درشت نی به داخل)

تیبیا (استخوان درشت نی) استخوانی در جلوی پا است که از زانو تا مچ پا می‌رسد. در تورشن تیبیا، تیبیا به سمت داخل چرخیده و باعث شده پاها به سمت داخل انحراف پیدا کنند. تورشن تیبیا نیز در نوزادان زیاد دیده می‌شود ومعمولا در سن 18 تا 24 ماهگی به خودی خود برطرف می‌شود. اگر تورشن تیبیا خودش برطرف نشود، معمولا هنگامی که کودک برای اولین بار شروع به راه رفتن می‌کند والدین متوجه مشکل او می‌شوند.

تمام سه عاملی که باعث چرخش پا به داخل می‌شوند، به صورت خانوادگی پیش می‌آیند. والدین یا پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایی که در کودکی پنجه کبوتری داشته‌اند، این ویژگی را از طریق ژنتیک به نسل‌های بعد انتقال می‌دهند. پاهای کبوتری همراه با دیگر مشکلات استخوانی بر پاها و ران‌ها نیز تاثیر خواهد گذاشت.

علائم بیماری


در مورد متاتارسوس ادکتوس، علائم در هنگام تولد یا کمی بعد از تولد به راحتی تشخیص داده می‌شود. در متاتارسوس ادکتوس یکی یا هر دو پای نوزاد، حتی در هنگام استراحت به سمت داخل چرخیده است. والدین متوجه خواهند شد که قسمت خارجی پا انحنا دارد، و هلالی شکل است.

تورشن تیبیا داخلی تا زمانی که نوزاد شروع به راه رفتن کند، زیاد مشخص نیست. والدین باید توجه کنند که یکی یا هر دو پای کودک با هر قدم به سمت داخل می‌چرخد.

تورشن فمورال متوسط بعد از سه سالگی قابل تشخیص است، اما برخی از علائم واضح آن در سن 5 تا 6 سالگی نمایان خواهد شد.

در بسیاری از موارد، پا و زانو هردو با راه رفتن چرخش پیدا می‌کنند. این چرخش و انحنا حتی زمانی که کودک در یک مکان ثابت ایستاده نیز نمایان است. کودکان مبتلا به تورشن فمورال متوسط، اغلب به صورت چهار زانو یا با پاهای دراز شده روی زمین یا با پاهایی که به سمت پهلوها باز بوده و به شکل W هستند، می‌نشینند.

یک حالت دیگر به نام چرخش پا به خارج نیز وجود دارد. در این حالت، پاها به سمت خارج انحنا دارند. همان مشکل استخوانی که باعث چرخش پا به داخل می‌شود، می‌تواند باعث چرخش پا به خارج نیز شود.

تشخیص


چرخش پا به داخل ممکن است خفیف و غیر قابل تشخیص باشد و یا آنقدر واضح و آشکار باشد که بر راه رفتن کودک تاثیر گذارد.

برای تشخیص چرخش پا به داخل و علت آن، پزشک کودک را در حال ایستادن و راه رفتن مشاهده می‌کند. همچنین پزشک باید پاهای کودک را به آرامی حرکت دهد تا ببیند زانوها چگونه خم می‌شود و به دنبال نشانه‌ای از چرخش یا پیچ خوردگی در باسن کودک بگردد.

ممکن است پزشک بخواهد  تصاویری از پاهای کودک نیز گرفته شود. تصاویر ممکن است عکس رادیوگرافی یا سی تی اسکن باشند تا پزشک بتواند حالت قرارگیری استخوان‌ها را ببیند. نوعی فیلم اشعه ایکس به نام فلوروسکوپی وجود دارد که تصویر متحرک استخوان‌های پا و ران کودک را نشان می‌دهد.

درمان چرخش پنجه پا به داخل


در مواردی که چرخش پا به داخل بسیار خفیف یا متوسط است، مشکل بدون درمان برطرف می‌شود. رفع بیماری ممکن است چند سال طول بکشد اما معمولا استخوان‌ها به خودی خود به حالت طبیعی برمی‌گردند.

نوزادانی که به ماتاتارسوس ادکتوس شدید مبتلا هستند باید قسمتی از پایشان که مشکل دارد به مدت چند هفته در گچ باشد. گچ گرفتن برای نوزادان بالای شش ماه انجام می‌شود. هدف از گچ گرفتن این است که مشکل استخوان قبل از راه افتادن کودک برطرف شود. گاهی ماساژ قسمت بیرونی استخوان نیز به رشد مستقیم استخوان‌ها کمک می‌کند.

در اکثر موارد نوزادان مبتلا به تورشن تیبیا یا تورشن فمورال متوسط، نیاز به گچ، بریس، یا کفش مخصوصی ندارند. با گذر زمان مشکل به خودی خود برطرف می‌شود. در گذشته بریس‌های مخصوص شب و وسایل دیگری برای کودکان مبتلا به پنجه کبوتری تجویز می‌شد. اما ثابت شد که این وسایل موثر نبوده است.

پزشک با توجه به موارد زیر، درمان مناسب را برای کودکان مبتلا به فمورال آنتی ورژن تعیین می‌کند.

  • سن، وضعیت کلی سلامت و سوابق پزشکی کودک
  • میزان چرخش پای کودک به داخل

اکثر کودکان مبتلا به فمورال آنتی ورژن با معاینه دقیق در طول چند سال درمان می‌شوند زیرا چرخش استخوان ران به داخل معمولا با گذر زمان به خودی خود برطرف می‌شود. زمانی که کودک رشد کرده و به سن 8 تا 10 سالگی یا به سن نوجوانی برسد، راه رفتنش حالت طبیعی یا تقریبا طبیعی خواهد یافت.

 بریس‌ها، کفش‌های مخصوص و تمرینات ورزشی معمولا تاثیری بر افزایش سرعت بهبودی یا تحریک مکانیسم بدن برای اصلاح خود بخود فمورال آنتی ورژل ندارد.

جراحی

اگر بیماری تا 9 یا 10 سالگی بهبود نیافت، باید از جراحی برای اصلاح استخوان‌ها استفاده کرد. در کودکانی که در سن 9 یا 10 سالگی هنوز به بیماری فمورال آنتی ورژن مبتلا هستند و بیماری به خودی خود برطرف نشده، پزشکان یک جراحی انجام می‌دهند تا محل فمور را اصلاح کرده و آن را در محل طبیعی قرار دهند. در فرآیند درمان (که استئوتومی چرخش مجدد فمورال نامیده می‌شود)، جراح فمور را برش داده، گره فمور در باسن را به حالت نرمال چرخانده، و دوباره استخوان را متصل می‌کند.